Psychiatra, psycholog, psychoterapeuta — do kogo się udać?

Terminologia bywa myląca. Wyjaśniamy różnice między specjalistami zdrowia psychicznego i podpowiadamy, kiedy wybrać którego.

W obszarze zdrowia psychicznego działa kilka grup specjalistów, których kompetencje często są ze sobą mylone. Psychiatra, psycholog kliniczny i psychoterapeuta mogą pracować z pacjentami zgłaszającymi podobne trudności, ale ich rola nie jest taka sama. Zrozumienie tych różnic pomaga dobrać właściwą ścieżkę diagnostyczną i terapeutyczną, zwłaszcza gdy objawy dotyczą nastroju, lęku, koncentracji, snu, relacji, przeciążenia stresem lub trudności w codziennym funkcjonowaniu.

Psychiatra jest lekarzem medycyny ze specjalizacją z psychiatrii. Oznacza to, że może oceniać stan psychiczny pacjenta w kontekście medycznym, rozpoznawać zaburzenia psychiczne, zlecać potrzebne badania, przepisywać leki i prowadzić farmakoterapię. Konsultacja psychiatryczna jest szczególnie ważna przy podejrzeniu depresji, zaburzeń lękowych, ADHD, choroby afektywnej dwubiegunowej, psychozy, zaburzeń snu, nasilonych objawów somatycznych o możliwym podłożu psychicznym lub wtedy, gdy objawy znacząco utrudniają pracę, naukę, relacje i codzienne funkcjonowanie. Psychiatra może również zalecić psychoterapię lub diagnostykę psychologiczną jako element dalszego postępowania.

Psycholog kliniczny jest specjalistą z zakresu psychologii. Zajmuje się oceną funkcjonowania psychicznego, emocjonalnego i poznawczego pacjenta. Może prowadzić diagnozę psychologiczną, wykonywać testy psychologiczne i neuropsychologiczne, oceniać m.in. uwagę, pamięć, funkcje wykonawcze, nasilenie objawów oraz sposób funkcjonowania pacjenta w różnych obszarach życia. Psycholog kliniczny nie jest lekarzem i nie przepisuje leków. Jego rola jest szczególnie ważna wtedy, gdy potrzebna jest pogłębiona ocena psychologiczna, na przykład w diagnostyce ADHD u dorosłych, trudności poznawczych, zaburzeń nastroju, zaburzeń lękowych lub następstw chorób neurologicznych.

Psychoterapeuta prowadzi psychoterapię, czyli ustrukturyzowaną formę leczenia opartą na regularnych spotkaniach i pracy nad określonymi trudnościami psychicznymi. Psychoterapeutą może być psycholog, lekarz lub osoba z innym wykształceniem wyższym, która ukończyła albo odbywa specjalistyczne szkolenie psychoterapeutyczne. Psychoterapia może być pomocna m.in. w zaburzeniach lękowych, depresyjnych, trudnościach w relacjach, zaburzeniach odżywiania, reakcjach na stres, doświadczeniach traumatycznych i przewlekłych problemach emocjonalnych. Psychoterapeuta nie przepisuje leków, chyba że jednocześnie jest lekarzem posiadającym odpowiednie uprawnienia.

W wielu sytuacjach najlepsze efekty daje współpraca kilku specjalistów. Przykładowo psychiatra może prowadzić leczenie farmakologiczne, psycholog kliniczny wykonać pogłębioną diagnostykę, a psychoterapeuta pomóc pacjentowi w długoterminowej pracy nad objawami, schematami zachowania i regulacją emocji. Nie każdy pacjent potrzebuje jednocześnie wszystkich tych form pomocy, dlatego dobór ścieżki powinien zależeć od rodzaju objawów, ich nasilenia, czasu trwania oraz wpływu na codzienne życie. W ProfessMed pacjent może skorzystać z konsultacji specjalistów zdrowia psychicznego i dobrać dalsze postępowanie do swojego problemu klinicznego.