Bezsenność — kiedy warto skonsultować się z psychiatrą?

Bezsenność nie zawsze oznacza chorobę psychiczną, ale przewlekłe trudności ze snem, lęk, obniżony nastrój lub narastające zmęczenie wymagają oceny lekarskiej.

Bezsenność może polegać na trudnościach z zasypianiem, częstym wybudzaniu się w nocy, zbyt wczesnym budzeniu się rano albo poczuciu snu, który nie daje regeneracji. Krótkotrwałe problemy ze snem często pojawiają się w okresach stresu, zmiany rytmu dnia, choroby lub przeciążenia. Jeśli jednak trudności utrzymują się, nawracają i wpływają na funkcjonowanie w ciągu dnia, warto potraktować je jako problem medyczny, a nie wyłącznie „gorszy okres”.

Do psychiatry warto zgłosić się, gdy bezsenności towarzyszy przewlekły lęk, obniżony nastrój, utrata energii, drażliwość, trudności z koncentracją, napady paniki, natrętne myśli, poczucie napięcia albo wyraźne pogorszenie codziennego funkcjonowania. Konsultacja jest wskazana również wtedy, gdy pacjent zaczyna regularnie sięgać po alkohol, leki uspokajające lub nasenne bez kontroli lekarza, aby zasnąć. Szczególnie pilnej pomocy wymagają myśli samobójcze, poczucie utraty kontroli nad zachowaniem lub objawy psychotyczne.

Bezsenność może mieć wiele przyczyn. Może być związana z zaburzeniami lękowymi, depresją, chorobą afektywną dwubiegunową, przewlekłym stresem, bólem, chorobami tarczycy, bezdechem sennym, stosowanymi lekami, używkami albo nieregularnym rytmem snu i czuwania. Dlatego diagnostyka nie powinna ograniczać się wyłącznie do pytania, „jaki lek na sen zastosować”. Ważne jest ustalenie, dlaczego sen uległ pogorszeniu i czy bezsenność jest objawem innego problemu zdrowotnego.

Podczas konsultacji psychiatra pyta o czas trwania bezsenności, rytm dnia, godziny zasypiania i budzenia, drzemki, używki, choroby przewlekłe, przyjmowane leki oraz objawy psychiczne. Czasem pomocny jest dziennik snu prowadzony przez 1–2 tygodnie. Leczenie może obejmować psychoedukację, pracę nad nawykami snu, leczenie choroby podstawowej, psychoterapię, a w wybranych sytuacjach także farmakoterapię. Leki nasenne nie powinny być traktowane jako jedyne ani automatyczne rozwiązanie.

Na wizytę warto przygotować listę leków i suplementów, informację o używkach, opis typowego rytmu snu oraz objawów występujących w dzień. Ważne jest też określenie, od kiedy problem trwa i co go poprzedziło. W ProfessMed konsultacja psychiatryczna może pomóc ocenić, czy bezsenność ma związek z zaburzeniami psychicznymi, stresem, leczeniem farmakologicznym lub innymi czynnikami wymagającymi dalszej diagnostyki.