Od młyna Speiser & Co. do współczesnej przestrzeni medycznej.
Dzisiejszy ProfessMed funkcjonuje w miejscu, które przez dekady było częścią przemysłowej historii Gdańska nad Radunią. Dawna infrastruktura tej okolicy zyskała dziś nowe, spokojniejsze życie — związane z opieką, zdrowiem i nowoczesną medycyną.
Miejsce zapisane w historii Gdańska
W archiwalnych materiałach z początku XX wieku pojawia się tu Danziger Mühlenwerke Speiser & Co. — młyn związany z odnogą Raduni i przemysłowym rytmem tej części miasta. To lokalna historia, którą dziś można przypomnieć w bardziej kameralny, uporządkowany sposób.
Kanał, który napędzał rozwój tej części Gdańska
Rejon dzisiejszej Tartacznej przez długi czas był związany z wodą, pracą i miejską infrastrukturą. W szerszym kontekście historii Gdańska właśnie tutaj rozwijały się zakłady wykorzystujące energię kanału Raduni. Dzisiejsza placówka medyczna zachowuje pamięć o tym miejscu, ale nadaje mu zupełnie nową funkcję.
Tartaczna, czyli ulica przy tartaku
Dawna niemiecka nazwa ulicy — An der Schneidemühle, czyli „przy tartaku” — wprost opisywała to, co działo się tu od średniowiecza: nad odnogą Raduni pracował tartak, jeden z wielu zakładów napędzanych wodą kanału. Powojenna „Tartaczna” jest wiernym tłumaczeniem tej nazwy. To rzadki przypadek, w którym sam adres opowiada historię miejsca.
Oś czasu — od kanału do kliniki
Kilka dat, które porządkują historię tego punktu Gdańska. Tam, gdzie źródła się różnią, podajemy wersję ostrożniejszą.
XIV wiek — Kanał Raduni
Za czasów krzyżackich powstaje kanał doprowadzający wodę Raduni do miasta. Wzdłuż niego wyrastają koła wodne: młyny, kuźnie i tartaki — energetyczny kręgosłup średniowiecznego Gdańska.
Średniowiecze — Tartak nad kanałem
Źródła odnotowują w tym rejonie tartak już w XIV–XV wieku. To od niego ulica weźmie później nazwę: An der Schneidemühle — „przy tartaku”.
1884 — Młyn zbożowy Speiser & Co.
Przy ówczesnej An der Schneidemühle 1 rusza młyn zbożowy — napędzany częściowo parą, częściowo wodą z Raduni. Przemysłowa historia tego adresu wchodzi w nowoczesność.
1920 — Danziger Mühlenwerke
Gruntowna modernizacja zakładu: napęd elektryczny i nowy budynek. Firma działa odtąd jako Danziger Mühlenwerke — jeden z większych młynów Wolnego Miasta Gdańska.
Po 1945 — Państwowe Zakłady Zbożowe
Młyn przechodzi pod Państwowe Zakłady Zbożowe i pracuje jeszcze przez dziesięciolecia — dłużej, niż przetrwała większość przemysłu w tej części miasta.
XXI wiek — Nowe życie kwartału
Zabudowa przemysłowa ustępuje miejsca funkcjom mieszkalnym i usługowym. Charakter miejsca — cegła, woda, cisza po maszynach — zostaje zachowany w nowej odsłonie.
Dziś — ProfessMed
W historycznym punkcie nad Radunią działa nowoczesna placówka medyczna. Spokój po dawnym młynie okazał się dobrym otoczeniem dla medycyny.
Archiwalne materiały i dawne ilustracje
Źródła i opracowania
Daty i fakty przytaczamy za publicznie dostępnymi opracowaniami historii Gdańska; szczegóły bywają przedmiotem badań i dyskusji.