Kiedy z bólem głowy do neurologa?

Większość bólów głowy ma charakter napięciowy, ale niektóre sygnały powinny skłonić do konsultacji specjalistycznej. Podpowiadamy, na co zwrócić uwagę.

Ból głowy jest jedną z najczęstszych dolegliwości zgłaszanych lekarzom. U wielu pacjentów ma charakter pierwotny, najczęściej napięciowy lub migrenowy, i nie oznacza choroby zagrażającej życiu. Nawracające bóle głowy mogą jednak istotnie utrudniać codzienne funkcjonowanie, sen, pracę i koncentrację. Konsultacja neurologiczna jest szczególnie pomocna wtedy, gdy bóle są częste, zmieniają swój charakter, nie reagują na dotychczasowe leczenie albo wymagają uporządkowania diagnostyki i dobrania bezpiecznego postępowania.

Najczęstsze rodzaje bólu głowy

Większość bólów głowy to bóle pierwotne, czyli takie, które nie wynikają z innej choroby. Najczęstszy jest ból napięciowy — obustronny, uciskowy, o łagodnym lub umiarkowanym nasileniu, często związany ze stresem, zmęczeniem czy długą pracą przy komputerze. Migrena ma zwykle charakter napadowy: ból jest pulsujący, często jednostronny, nasila się przy wysiłku i może mu towarzyszyć nadwrażliwość na światło i dźwięki, nudności lub wymioty. U części pacjentów napad poprzedza aura, np. migoczące mroczki przed oczami.

Rzadszy, ale bardzo charakterystyczny jest klasterowy ból głowy — skrajnie silny, jednostronny ból w okolicy oka, trwający od kilkunastu minut do kilku godzin, któremu towarzyszą łzawienie, zaczerwienienie oka lub wyciek z nosa po tej samej stronie. Napady pojawiają się seriami, często o podobnej porze dnia lub nocy.

Osobną grupę stanowią bóle wtórne, które są objawem innego problemu — np. infekcji, nadciśnienia tętniczego, chorób zatok, urazu, a rzadko także zmian w obrębie mózgu. Częstą, a niedocenianą przyczyną przewlekłych dolegliwości jest ból głowy z nadużywania leków przeciwbólowych: gdy leki doraźne przyjmuje się przez wiele dni w miesiącu, ból może stawać się coraz częstszy.

Objawy alarmowe — kiedy nie czekać

Są sytuacje, w których ból głowy wymaga szybkiej oceny medycznej. Dotyczy to zwłaszcza nagłego, bardzo silnego bólu głowy, często opisywanego jako „najgorszy w życiu”, bólu po urazie głowy, bólu z gorączką i sztywnością karku, a także bólu z objawami neurologicznymi: zaburzeniami widzenia, mowy, czucia, siły mięśniowej, równowagi, splątaniem lub utratą przytomności. Niepokojące są również bóle narastające stopniowo w ciągu dni lub tygodni oraz ból głowy pojawiający się po raz pierwszy po 50. roku życia. W takich przypadkach nie należy ograniczać się do samoleczenia.

Jak wygląda konsultacja neurologiczna?

Neurolog podczas konsultacji przeprowadza szczegółowy wywiad: pyta o lokalizację bólu, jego nasilenie, czas trwania, częstotliwość, objawy towarzyszące, możliwe czynniki wyzwalające, stosowane leki oraz choroby współistniejące. Ważne jest również badanie neurologiczne, które pozwala ocenić m.in. czucie, siłę mięśniową, odruchy, koordynację i funkcje nerwów czaszkowych. W zależności od obrazu klinicznego lekarz może zalecić badania dodatkowe, na przykład badania laboratoryjne lub obrazowe, ale nie każdy ból głowy wymaga tomografii komputerowej czy rezonansu magnetycznego.

Dzienniczek bólu głowy

W diagnostyce bardzo pomaga dziennik bólów głowy. Warto zapisywać datę i godzinę wystąpienia bólu, czas trwania, nasilenie, lokalizację, objawy towarzyszące, możliwe czynniki wyzwalające, przyjęte leki oraz ich skuteczność. Takie informacje ułatwiają odróżnienie migreny, bólu napięciowego, bólu z nadużywania leków przeciwbólowych oraz innych przyczyn dolegliwości. Dziennik pozwala też ocenić, czy leczenie przynosi realną poprawę i czy konieczna jest jego modyfikacja.

Leczenie bólu głowy

Leczenie zależy od rodzaju bólu. Obejmuje zwykle leczenie doraźne, czyli przerywanie napadów, a przy częstych dolegliwościach także leczenie profilaktyczne, którego celem jest zmniejszenie liczby dni z bólem. Ważną rolę odgrywają regularny sen, nawodnienie, posiłki o stałych porach, aktywność fizyczna i ograniczenie czynników wyzwalających. U pacjentów z bólem z nadużywania leków kluczowe jest stopniowe ograniczenie leków doraźnych pod kontrolą lekarza.

Przy migrenie przewlekłej, czyli bólu głowy występującym przez co najmniej 15 dni w miesiącu, neurolog może rozważyć także inne metody profilaktyki, w tym podawanie toksyny botulinowej typu A. W niektórych rodzajach bólu, np. w neuralgii nerwu potylicznego, stosuje się blokady nerwów. O doborze metody decyduje lekarz po ocenie przebiegu choroby i dotychczasowego leczenia.

Co może wywoływać napady migreny?

Napad migreny często poprzedza konkretny czynnik wyzwalający. U różnych osób mogą to być m.in. niedobór lub nadmiar snu, pominięty posiłek, odwodnienie, alkohol, silny stres lub nagłe odprężenie po okresie napięcia, zmiany hormonalne związane z cyklem miesiączkowym, intensywne światło czy silne zapachy. Prowadzenie dzienniczka pomaga rozpoznać własne czynniki i — tam, gdzie to możliwe — ich unikać.

Ból głowy a leki przeciwbólowe

Leki przeciwbólowe przyjmowane zbyt często mogą same podtrzymywać ból głowy. Ryzyko dotyczy zwłaszcza sytuacji, w których zwykłe leki przeciwbólowe stosuje się przez 15 lub więcej dni w miesiącu, a tryptany lub leki złożone — przez 10 lub więcej dni w miesiącu, przez dłuższy czas. Jeśli sięgasz po leki coraz częściej, warto omówić to z neurologiem, zamiast samodzielnie zwiększać dawki.

Konsultacja neurologiczna w ProfessMed

Konsultację neurologiczną w ProfessMed warto umówić, jeśli bóle głowy nawracają, nasilają się, zmieniają swój charakter lub budzą niepokój pacjenta. Lekarz neurolog pomaga ustalić najbardziej prawdopodobną przyczynę dolegliwości, zaplanować dalszą diagnostykę i dobrać leczenie dostosowane do rodzaju bólu oraz ogólnego stanu zdrowia. Wizytę w ProfessMed można umówić przez ZnanyLekarz lub telefonicznie pod numerem +48 58 380 24 25.