Jak rozpoznać ADHD u dorosłych?

Trudności z koncentracją, impulsywność i problemy z organizacją mogą mieć swoje źródło w ADHD — zaburzeniu, które często pozostaje niezdiagnozowane do dorosłości.

ADHD, czyli zespół nadpobudliwości psychoruchowej z deficytem uwagi, jest zaburzeniem neurorozwojowym. Oznacza to, że jego objawy zaczynają się w okresie rozwoju, ale nie zawsze ustępują wraz z zakończeniem dzieciństwa. U części osób trudności związane z ADHD utrzymują się także w dorosłości, choć ich obraz może być mniej oczywisty niż u dzieci. Dorosły pacjent nie zawsze prezentuje widoczną nadaktywność ruchową — częściej zgłasza przewlekłe problemy z koncentracją, organizacją, planowaniem i kontrolą impulsów.

ADHD u dorosłych może wpływać na funkcjonowanie zawodowe, rodzinne i społeczne. Typowe trudności obejmują odkładanie zadań, problemy z kończeniem rozpoczętych aktywności, gubienie ważnych rzeczy, zapominanie o terminach, trudność w utrzymaniu porządku oraz poczucie ciągłego napięcia lub wewnętrznego niepokoju. Część osób doświadcza także impulsywnego podejmowania decyzji, przerywania innym, trudności w cierpliwym czekaniu lub szybkiej frustracji. Same pojedyncze objawy nie oznaczają jednak ADHD — znaczenie ma ich utrzymywanie się w czasie, nasilenie oraz wpływ na codzienne życie.

Wiele osób dorosłych z niezdiagnozowanym ADHD przez lata wypracowuje własne strategie kompensacyjne. Mogą to być sztywne listy zadań, praca pod presją ostatniej chwili, unikanie części obowiązków albo nadmierne poleganie na pomocy bliskich. Takie mechanizmy czasem działają przez długi czas, ale mogą przestać wystarczać przy większym obciążeniu zawodowym, zmianie pracy, rozpoczęciu studiów, rodzicielstwie lub nasilonym stresie. Wtedy objawy, które wcześniej były częściowo maskowane, zaczynają wyraźniej utrudniać funkcjonowanie.

Diagnostyka ADHD u dorosłych wymaga kompleksowej oceny. Nie istnieje jedno badanie laboratoryjne, obrazowe ani jeden test psychologiczny, który samodzielnie potwierdza lub wyklucza ADHD. Znaczenie ma szczegółowy wywiad psychiatryczny, analiza aktualnych objawów, ocena funkcjonowania w różnych obszarach życia oraz odtworzenie historii rozwojowej, w tym objawów obecnych w dzieciństwie. W zależności od sytuacji klinicznej pomocne może być również badanie neuropsychologiczne oraz ocena innych możliwych przyczyn trudności, takich jak zaburzenia snu, lęk, depresja czy przeciążenie stresem.

W ProfessMed diagnostyka ADHD u dorosłych prowadzona jest przez zespół obejmujący psychiatrę i neuropsychologa. Taka ścieżka pozwala spojrzeć zarówno na objawy kliniczne, jak i na funkcjonowanie poznawcze pacjenta. Celem diagnostyki nie jest jedynie nadanie rozpoznania, ale też ustalenie, z czego wynikają zgłaszane trudności i jakie postępowanie będzie najbardziej zasadne. Więcej informacji o ścieżce diagnostycznej ADHD oraz dostępnych terminach można uzyskać na stronie specjalizacji lub kontaktując się z rejestracją kliniki ProfessMed.